کمیته های انقلاب اسلامی و ارزش ها

کمیته های انقلاب اسلامی و ارزش ها
بهمن 20, 1398
121 بازدید

نویسنده : حسین محبوبی منش الف :مقدمه   پیروزی انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی(ره) ارمغان آور ارزش های نوینی برای کشور عزیزمان ایران ،منطقه وجهان بود،نگاه معنوی واخلاقی به قدرت وسیاست ،نفی ظلم وستم ،استبدادواستعماروتاکید بر عدالت،برقراری نظام سیاسی مردم سالاری دینی مبتنی بر آموزه های توحیدی اسلام وارزش های الهی واسلامی ازجمله […]

نویسنده : حسین محبوبی منش

الف :مقدمه

 

پیروزی انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی(ره) ارمغان آور ارزش های نوینی برای کشور عزیزمان ایران ،منطقه وجهان بود،نگاه معنوی واخلاقی به قدرت وسیاست ،نفی ظلم وستم ،استبدادواستعماروتاکید بر عدالت،برقراری نظام سیاسی مردم سالاری دینی مبتنی بر آموزه های توحیدی اسلام وارزش های الهی واسلامی ازجمله این ارزش های مهم تلقی می شود .از دیگر ارمغان های انقلاب اسلامی میتوان به تاسیس  سازما ن ها ونها دهای انقلابی مردم محور اشاره کرد. یکی از این نها دهای مردمی وانقلابی که توسط مردم ودر مساجد که پایگاه اصلی انقلاب اسلامی بودند ،تولد یافت کمیته های انقلاب اسلامی بود. مطالعه تاریخ مشحون از فداکاری وایثار پاسداران کمیته های انقلاب بیانگر نقش ها وکارکردهای کم نظیر آنان در ابعاد سیاسی ،فرهنگی ،اجتماعی ، اقتصادی وامنیتی وانتظامی است. از جمله کارکردها ونقش های کمیته های انقلاب اسلامی دردهه اول پیروزی انقلاب می توان به تاثیرهای مهم فعالیت های  علماءوروحانیون وپاسداران کمیته ها در عرصه دفاع از هنجارها وارزش های مورد وثوق  ومشترک جامعه  اسلامی اشاره کرد.

یکی از کارکردهای اساسی کمیته های انقلاب اسلامی  و علماءوفرماندهان وپاسداران آنها، حفاظت  ومراقبت از ارزش های محوری جامعه دینی در جمهو ری اسلامی  بوده است. که کمتر مورد مطالعه وبرسی علمی قرار گرفته است . نوشتار حاضر تلاشی است بر ای تبین اجمالی نقش کمیته های انقلاب اسلامی در  دفاع از ارزش های اسلامی،امید است ان شااله مقدمه ای برای مطالعات وبررسی های عمیق تر در این زمینه باشد .

ب:تبارشناسی ارزش ها

ارزش (value)  به معنای ارزیدن وبرخورداری از قدر وقیمت می باشد . ارزش ها در ارتباط تنگاتنگی با هنجارها ورفتار ها وکنش ها ووا کنش ها در قلمرو روابط اجتماعی است . به اعتقاد بسیاری از اندیشمندان علوم اجتماعی ،ارزش ها در قلمرو وچارچوب  نظام وسیستم فرهنگی مورد مطالعه وبررسی قرار می گیرند.

ارزش ها یکی از مفاهیم بنیادی بسیار مجادله‌برانگیز، خاصه در علوم انسانی و اجتماعی است. سابقه بحث درباره آن، درحوزه فلسفه – در مقام مادر علوم اجتماعی – به بیش از 2500 سال قبل می‌رسد، لیکن در صد سال اخیر، در حوزه‌های علوم سیاسی، مردم‌شناسی، فرهنگ‌شناسی، روان‌شناسی و به خصوص جامعه‌شناسی، مفهوم ارزش، مسئله‌ای علمی تلقی شده و به مطالعه و شناسایی تجربی آن پرداخته‌‌اند.

در فلسفه، به ماهیت و چیستی ارزش‌ها، زیر عنوان ارزش‌شناسی و در علوم سیاسی به چگونگی ارزش‌ها، همچون وسیله تعامل و ارتباط میان جامعه و نظام سیاسی و در مردم‌شناسی به وجه نمادی ارز‌ش‌ها، همچون زیربنای اساسی رفتار فرهنگی مردم و در روان‌شناسی به بعد انگیزشی و فردی ارزش‌ها، همچون عنصر اساسی شخصیت و بالاخره در جامعه‌شناسی به ساختار اجتماعی ارزش‌ها، همچون مفهوم بنیادی نظم اجتماعی و نظام فرهنگی و نیز عنصر رهبری‌کننده (کنش اجتماعی)، در عرصه ارتباطات متقابل، تمرکز و توجه ویژه‌ای می‌شود.

ارزش‌ها به انسان‌ها قدرت قضاوت و تصمیم‌گیری در موقعیت‌های مختلف را می‌دهند. بر مبنای ارزش‌هاست که انسان‌ها نیازها و خواسته‌های خود را در کنش متقابل سازمان‌دهی و نظم بخشیده و رفتار خود و دیگران را ارزیابی می‌کنند. معیار خوبی و بدی، خواستن و نخواستن، موافقت و مخالفت، پذیرفتن و نپذیرفتن، عشق و تنفر، دل‌دادگی و دل‌زدگی، همه بر محور ارزش‌ها شکل می‌گیرند. ارزش‌ها بر بیرونی‌ترین وجه رفتاری تا درونی‌ترین احساسات انسانی نفوذ دارند. به گونه‌ای که جهت عمل خویش را از ارزش‌ها به دست می‌آوریم، محیط خویش را با ارزش‌ها معنا، وحتی جایگاه خود در سلسله مراتب اجتماعی و نظام اجتماعی را از طریق ارزش‌ها توجیه می‌کنیم، تا جایی که بسیاری اوقات، اطاعت و فرمان‌برداری از صاحبان قدرت را نیز به واسطه ارزش‌ها مشروع و لازم می‌پنداریم، یا در شرایطی دیگر، ارزش‌ها ممکن است عصیان و نافرمانی از صاحبان قدرت را در ما برانگیزند. بر مبنای ارزش‌ها است که به ایده و مسلکی تعهد می‌ورزیم و به ایده و مسلک دیگر بی‌تعهد می‌شویم. ارزش‌ها هستند که هدف‌های ما را در زندگی اجتماعی تعیین می‌کنند و نیز ما را در رسیدن به هدف‌های خویش، انرژی و تحرک می‌بخشند. جان کلام اینکه ارزش‌ها، طی ساز وکاری اجتماعی، می‌توانند به اعماق احساس و وجدان و لایه‌های شخصیت افراد انسانی نفوذ کرده و شیوه‌های عمل، احساس و اندیشه انسانی را رهبری، ساخت‌دهی و تعین و نظم بخشند.

ارزش‌ها یکی از عناصر بنیادین فرهنگ درتعیین و ساخت‌دهی شیوه‌های عمل، احساس و اندیشه افراد انسانی هستند و در عرصه زندگی اجتماعی، نقش کلیدی دارند. ارزش‌ها در واقع انعکاسی از نیازهای مادی و روانی انسان‌ها و تبلوری از وضعیت ارتباط متقابل و روابط اجتماعی هستند.

در نگاه جامعه‌شناختی، ارزش‌ها یک مسئله اجتماعی حیاتی محسوب می‌شوند که هم در حوزه نظم و هم در حوزه تغییر مطرح هستند. در این مطالعه، جنبه اجتماعی ارزش‌ها به مثابه یک پدیده اجتماعی الزام آور، ساخت‌دار، انتزاعی و نیز انضمامی، متغیر، نظام‌مند و قانونمند و سلسله مراتبی، در نظر است .

 

ج :اهمیت و ضرورت موضوع

ضرورت‌های مطالعه نقش کمیته های انقلاب اسلامی در حفظ و دفاع از ارزش های جامعه  رامی‌توان از چهاربعد یا منظر اساسی به دست داد:

  1. منظر فرهنگی؛ یکی از ضرورت‌های علمی تحقیق به طور اعم، در اهمیت نقشی است که بسیاری اندیشمندان اجتماعی خصوصا در حوزه جامعه شناسی فرهنگی و مطالعات فرهنگی، برای تداوم حیات اجتماعی، به‌ ارزش‌های اجتماعی می‌دهند. آنها بنیاد اساسی نظم اجتماعی را در ارزش‌ها جست‌وجو می‌کنند و حتی تغییرات اجتماعی را نتیجه عدم تعادل میان ارزش‌ها و محیط اجتماعی می‌دانند. بنابراین، ارزش‌ها جایگاه بلندی نزد جامعه‌شناسان دارند، به طوری که ارزش ها را در جایگاه عنصر بنیادین فرهنگ، از جنبه‌های ساختاری، شیوه‌های انتقال و توزیع، تحول در زمان و جهت‌گیری کنش‌گران و… در سطوح خرد و کلان، مطالعه و بررسی می‌کنند.
  2. منظر اجتماعی؛ از ضرورت‌های اجتماعی تحقیق درباره ارزش‌ها، همین بس که یکی از توفنده‌ترین و پرشتاب‌ترین انقلاب‌هایی که در ربع آخر قرن بیستم و هزاره دوم، و در اوایل انقلاب تکنولوژیک در عرصه جهانی رخ داد، انقلاب سیاسی-اجتماع وانقلاب اسلامی جامعه ایران (1357) به رهبری حضرت اما م خمینی ( ره) بود که به دلیل آن که بر محور ارزش‌های دینی و فرهنگی برخاسته از اسلام ومکتب تشیع و مکتب حسینی (ع) وعا شورا شکل گرفت، به «انقلاب اسلامی» شهرت یافت. انقلابی که گذشته از شرایط ساختاری اجتماعی، سیاسی، اقتصادی نامتعادل مسبوق بر آن، سه رکن اساسی آن یعنی رهبری، سازماندهی و ایدئولوژی‌اش بر مبنای ارزش‌ها ی توحیدی اسلام  ومکتب تشیع ،نظیر :ظلم ستیزی ، قیام برای اقامه عد الت ، برپایی نماز  ، تلاش برای تحقق ارزش هایی چون عبودیت خدای تعالی واجرای احکام نورانی  وانسان ساز اسلامی ،امر به معروف ونهی از منکر،تربیت انسان های صالح وشایسته و تحقق جامعه توحیدی صالحین ،تکوین یافت،  وبه زبان ارزش‌ها بیان شد و برای حفظ ارزش‌ها تثبیت شد و بر مبنای ارزش‌ها نیز آهنگ توسعه و پیشرفت دارد. بنابراین ضرورت دارد، هم اکنون که در دهه چهارم انقلاب اسلامی به سر می‌بریم، درحوزه ارزش‌ها تحقیقات و مطالعات علمی دقیقی انجام شود.
  3. بعد سیاسی؛ از ضرورت‌های تحقیق در زمینه ارزش‌ها، از بعد سیاسی، نقش ارزش‌ها همچون منبع و منشأ مشروعیت و اقتدار سیاسی نزد جامعه‌شناسان سیاسی است، و در اهمیت رابطه‌ای است که به خصوص اندیشمندان علوم سیاسی، میان «ارزش‌ها» و «امنیت» برقرار می‌دانند. به طوری که امنیت را، در اساس، ‌فقدان تهدید نسبت به ارزش‌ها و جلوگیری از لطمه خوردن به ارزش‌های بنیادی معنا می‌کنند (پیترسون و سبینوس، تراگر 1973؛ ولفرز 1962)

رژیم های قبل از پیرو زی انقلاب اسلامی  در ایران تمامی نظام هایی شاهنشاهی استبدادی وعمدتا وابسته بودند، مخصوصا  حکومت استبدادی پهلوی ،یک دولت استبدادی وابسته با انگلستان وامریکا درمنطقه خاورمیانه بود  ومحمدرضا شاه در دوران حکومت  استبدادی37 ساله خود کاملا هماهنگ با امریکا وغرب به چپاول ثروت های ملی کشور پرداخت وایران بزرگترین پایگاه نظامی امریکا در منطقه خاورمیانه بود ودر محیط بین المللی از اقمار امریکا تلقی می شد . حضور نمایندگان کمپانی ها وشرکت های تجاری امریکایی ،انگلیسی وفرانسوی وآلمانی و…. در ایران از کشورمان ،پایگاهی بزرگ وپرسود برای تجار وبازرگانان اروپایی وامریکایی ساخته بود وایران کشوری کاملا وابسته به غرب در عرصه سیاسی تلقی می شد ودر مقام عمل   استقلال سیاسی ند اشت..(نک:به:تر ابی،1379) انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام امت نقطه آغازین نیل به استقلال وقطع وابستگی به غرب وایالات متحده امریکا بود که در ادبیات سیاسی امام خمینی (ره) دولت امر یکا با هوشمندی به “شیطان بزرگ” لقب گرفت .

  1. بعداقتصادی؛ از ضرورت‌های تحقیق درباره ارزش‌ها از بعد اقتصادی، اهمیت نقش ارزش‌ها در اقتصاد مقاومتی و نظریه‌های توسعه و مفهوم کانونی آن در الگوهای نوسازی یا مدرنیزاسیون است که بر نقش مؤثر ارزش‌ها در رابطه با حیات اقتصادی جامعه و انطباق با محیط آشوبناک و پیچیده محیط تأکید می‌کنند. از سوی دیگر، پیامدهای مثبت یا منفی توسعه بر ارزش‌های دینی که سکولاریزم نامیده می‌شود و پیامد اجتناب‌ناپذیر مدرنیزاسیون است، در محور بحث و توجه نظریه‌پردازان مختلف قرار دارند.  نظام سیاسی پهلوی یک حکومت ودولت رانتیر ووابسته به غرب بود که اقتصادش تک محوری ومبتنی برصا درات وفروش گسترده ولجام گسیخته نفت بودومحمرضا پهلوی در مصاحبه های خود با خبرنگاران غربی پیش بینی کرده بود که  چاه های نفت ایران  35 سال بعد به اتمام خواهد رسید .  بنابراین اقتصاد ایران اقتصادی تک محصولی وبیمار گونه بود به نحوی که در سال های 1355 به دلیل خریدهای کلان نظامی از امریکا توسط شاه ایران و افزایش هزینه های نظامی کشور  نوعی رکود اقتصادی شدید درایران پدید آمد ،که برخی از تحلیل گران ،وقوع انقلاب اسلامی را مرتبط با این بحران اقتصادی تلقی می کنند .( جانسون ،1363)

 

 د:کمیته های انقلاب اسلامی وچالش های فراروی انها

در روز ۲۳ بهمن ۱۳۵۷ کمیته‌های انقلاب اسلامی به فرمان امام خمینی تشکیل شد. کمیته را می‌توان اولین نهاد رسمی دانست که پس از انقلاب اسلامی ایران تاسیس شد. در این نهاد نیروهای مردمی با توجه به پیام امام خمینی، وظیفه حفاظت و نگهداری از مال و جان مردم را عهده‌دار شدند. این نهاد بعد‌ها گسترش یافت ومقامات کشور تلاش کردند که  نهاد های انتظامی  باقیمانده از دوران رژیم پهلوی ،شهربانی و وژاندارمری را  متناسب با شرایط جدید سازماندهی نمایند وبرخی از روسا وعناصر ناصالح  آنها را تصفیه نموده  وعناصر متدین ومعتقد به انقلاب اسلامی را جایگزین نمایند. کمیته های انقلاب اسلامی وپاسد اران ان نقش محوری  وکلیدی را در مراقبت وپاسداری از امنینت داخلی  کشور ر ا داشتند،  تا اینکه سرانجام در سال ۱۳۷0 با تصویب مجلس شورای اسلامی نیروهای انتظامی   مذکور در یک نهاد با نام نیروی انتظامی جمهوری

 

اسلامی ایران ادغام شدند.کمیته‌های انقلاب اسلامی در اوایل انقلاب و در خلأ نهادهای حکومتی به رتق و فتق تمامی امور می‌پرداختند؛ از مبارزه با مجرمان و گروه‌های مسلح   غیرقانونی وضدانقلاب گرفته تا حل و فصل اختلافات خانوادگی. این امر به خاطر قرار گرفتن روحانیت در رأس کمیته‌های انقلاب نمود خاصی یافته بود. چنانکه علاوه بر ریاست کل کمیته‌ها (که برعهدهٔ آیت‌الله مهدوی کنی نهاده شد) فرماندهی کمیته‌های چهارده‌گانهٔ تهران و شهرستان‌های مختلف را نیز روحانیون  متعهد ومردمی وپیرو خط امام برعهده داشتند. دیگر ویژگی مهم و بارز کمیته‌های انقلاب اسلامی مردمی بودن این نهاد است، چنانکه نیروهای انقلابی با دستور امام برای تشکیل کمیته‌ها در اقصی نقاط کشور حول محور روحانیت در مساجد جمع شده و به تشکیل این نهاد انقلابی اقدام کردند.،اغلب از میان طبقات محروم ومتوسط جامعه بودند،جوانانی که عاشقانه به ندای امام امت(ره) لبیک گفته ودر راه تثبیت انقلاب اسلامی  واستقرار نظام جمهوری اسلامی فدارکاری میکردند  .(نک،به رحمانی،1385).

کمیته ها در واقع قبل از پیروزى انقلاب شکل گرفتند به صورتى که در هر شهر و محله تعدادى از طرفداران شیفته انقلاب اسلامى اطراف روحانى محل جمع گردیده و با استفاده از اسلحه هایى را که از  پاد گان ها واسلحه خانه ها به دست آورده تحرکاتى را علیه رژیم  طاغوتی و مستبدشاه شروع نمودند.  حجه الاسلام عمید زنجانى یکى از اعضاى روحانیت مبارز و چهره هاى مؤثر در  انقلاب اسلامی در این مورد مى گوید: کمیته ها قبل از انقلاب کار خود را شروع کرده و در اواخر سال 1357 خود به خود به یک تشکل رسمى تبدیل گردید یعنى رژیم در حال فروپاشى بود و مملکت صاحب نداشت بالاخره حرف، حرف امام بود ولى هنوز انقلاب به پیروزى نهایى نرسیده بود که کمیته هاى موقت انقلاب تشکیل شد .

مهمترین پایگاه کمیته هاى انقلاب در ابتدا جنوب تهران بود و با استفاده از خیل عظیم طرفداران انقلاب در این بخش از پایتخت براحتى تعداد قابل ملاحظه اى نیروى مسلح مهیا گردید. عمید زنجانى در این مورد مى گوید: بعد از آمدن امام به کشور که همه امور مخصوصاً در جنوب تهران به دست انقلابیون افتاده بود ما این تشکیلات یا نیمه تشکیلات را به یک مراکز مسلح تبدیل کردیم و دوستان سلاحهاى زیادى را که از جاهاى مختلف نظامى به دست مى آوردند در یک مرکز جمع آورى کردند و بدین ترتیب کمیتۀ موقت انقلاب اسلامى در جنوب تهران شکل گرفت.

چالش های کمیته های انقلاب اسلامی

  • عدم آموزش ضروری کافی برای انجام ماموریت ها

به دلیل وقوع شتابان انقلاب اسلامی  وپیروزی آن وتکوین خودجوش نها کمیته انقلاب اسلامی توسط مردم  ،بطور طبیعی پاسداران کمیته های انقلاباسلامی از آموزش های لازم برای به عهده گرفتن مسئولیت های خطیر دفاع از انقلاب اسلامی ونظم وامنیت برخوردار نبودند واین یک چالش مهم در فرآیند انجام ماموریت های آنها بود.

بزرگترین مشکل کمیته هاى انقلاب در ابتدا آشنا نبودن به فنون نظامى بود زیرا اکثر افراد حاضر در مقرهای کمیته توان هدایت و یا اجراى جنگ نظامى حتى درگیریهاى خیابانى که برحسب ضرورت و فوق العاده، نیازمند و با اهمیت بودند، نداشتند اما با برنامه هاى فشرده و با کمک افرادى  متدین که در نهادهاى نظامى مخصوصاً ارتش عضویت داشتند تا حدودى  این ضعف وچالش برطرف وجبران گردید. عمید زنجانى مى گوید: … ما به لحاظ مسائل نظامى تجربه اى نداشتیم لذا تعدادى از نظامیان متدین انقلابى را آوردیم اسلحه ها را تحویل اینها دادیم و آموزش نظامى را به آنها محول کردیم بعد از آن افرادى را عضوگیرى نمودیم سریعاً عضوگیرى توسعه پیدا کرد و همه مسلح شدند در نتیجه قبل از عید 1358 یعنى در اسفند 1357 ما ده هزار نفر پاسدار به صورت رسمى با کارت داشتیم.

قبل از سال 1358 یعنى در همان دو ماه آخر سال 1357 مسئولان ذى ربط موفق شدند تشکیلات وساختار ضعیف وابتدایی کمیته ها را به سازمانى مجهز و با سلسله مراتب معین و داراى قدرت کافى براى رسیدن به اهداف دفاع از انقلاب وتهدیدهای فراروی نظام حمهوری اسلامی ایران تبدیل کنند که مهمترین هدف آن حفاظت از انقلاب اسلامى در برابر بازماندگان رژیم پهلوى و دیگر معاندان و مخالفان  وعناصر ضدانقلاب بود. پاسداران کمیته های تهران از چنان  چابکی وتحرکى برخوردار بود که هر اقدام تحریک آمیز از جانب  دشمنان ،عناصر بازمانده از رزیم پهلوی  وضد انقلاب واشرار ومخالفان را سریعاً سرکوب مى کردند.

  • موقت بودن کمیته های انقلاب ا سلامی

یکی دیگر ازمهمترین مشکلات  کمیته هاى انقلاب، موقت بودن  آن بود. به صورتى که بسیارى از میانه روهاى حاکم بر دولت موقت  مانند مرحوم مهندس بازرگان  وبرخی دیگر از اعضای نهضت آزادی  و همچنین گروه هاى متعدد سیاسى مخالف با خط امام را به تحریک برعلیه آن واداشت. به طورى که از همان روزهاى آغازین انقلاب اسلامی ، دولت موقت وعدۀ انحلال کمیته ها را داد ه و آنها را به عنوان نهادى مزاحم براى اقدامات دولت  موقت معرفى کرد. در همین حال گروههاى سیاسى همچون فداییان خلق و و مجاهدین  خلق (منافقین)که کمیته ها را مانع آزادى عمل خود مى دانستند، نیز خواستار انحلال آنها بودند .اما این واقعیت مشهود بود که مردم وملت بزرگوار ایران بطور خود جوش واحساس نیاز به نهادی قابل اعتماد کمیته های انقلاب اسلامی را بوجود آورده بودند ودر همین رابطه  کمیته ها ی انقلاب اسلامی  به دلیل نیازهای جامعه انقلابی وتهدیدهای دشمنان داخلی وخارجی وعناصر ضد انقلاب ،بتدریج از جایگاه بالاتر و فراتر ی برخوردار شدند و در برخی از امور حکومتى که تحت کنترل دولت موقت و دیگر نهادهاى قانونى بود، ورود پیدا می کردند تا اینکه شوراى انقلاب در آخرین روزهاى سال 1357 آیین نامۀ تشکیل آنها را تنظیم و اعلام نمود. براساس این آیین نامه هدف از تشکیل کمیته ها تنها حفظ انتظامات کشور و تأیید دولت قانونى در جهت پیشبرد اهداف انقلاب اسلامى به رهبرى امام خمینى ذکر شده بود. همچنین در ادامۀ این مطلب قید گردیده که ضرورى است مردم و کمیته ها برنامه هاى خود را در این جهت تنظیم کنند که هیچ گونه اصطکاکى با برنامه هاى دولت قانونى پیش نیاید. در آیین نامۀ فوق به طور دقیق وظایف کمیتۀ مرکزى تهران که مرکز ثقل فعالیت  های کمیته های انقلاب اسلامی بود به همراه کمیته هاى شهرستان معین گردیده است. بر اساس آن از جمله وظایف کمیتۀ مرکزى عبارت بود از:

1ـ نظارت کامل در اجراى فرامین حضرت آیت اللّه  العظمى امام خمینى؛

2ـ نظارت و ایجاد هماهنگى در کمیته هاى مناطق تهران و شهرستانها؛

3ـ تشخیص صلاحیت و عزل و نصب مسئولین کمیته ها و تأسیس و انحلال کمیته ها؛

4ـ رسیدگی به شکایات واصله از کمیته هاى مناطق و شهرستان و اشخاص و ارجاع آنها به مقامات صلاحیتدار؛

5ـ صدور احکام و دستورات جهت دستگیرى مجرمین و افراد ضد انقلاب اسلامى در مواقع ضرورى؛

6ـ تشکیل شوراها و صدور اعلامیه ها به منظور آشنایى هرچه بیشتر افراد به وظایف شرعى و قانونى خود؛

7ـ ارتباط با مقامات مسئول دولتى، خاصه مقامات قضایى و انتظامى در جهت نزدیکى مساعى با مأموران دولتى؛

8ـ سعى و کوشش در تشریح وظایف کمیته ها به مقامات مسئول دولتى و تلاش در استقرار کامل و تسلط دولت موقت انقلاب اسلامى بر کلیۀ امور و انحلال کمیته ها.

همچنین در شرح وظایف فرمانده هان کمیته امده بود که کلاس درس براى مسئولان انتظامى تشکیل دهند و آنان را به وظایف شرعى و اخلاقى آشنا سازند. از وظایف اصلى هر کمیته به انتخاب افراد با ایمان، شایسته و متعهد به عنوان مسئول انتظامى و طرد افراد بى ایمان، فاسد و ضد انقلاب دست زنند و به مساعدت و همکارى با سازمانهاى دولتى در فعالیتهاى اجرایى تا تسلط و استقرار کامل نیروهاى رسمى دولتى، حفظ انتظامات و امنیت منطقه ها بخصوص اماکن عمومى و سازمانهاى دولتى، مبارزه با فعالیتهاى ضد انقلاب از هر گروه تحت هر نام و هر عنوان به وسیله افراد آگاه و متعهد و خنثى کردن توطئه هاى خرابکارانه آنان و با تشکیل مجامع عمومى به منظور ایراد سخنرانى جهت آگاهى دادن افراد منطقه به رسالتهاى اصیل انقلاب اسلامى و آشنا ساختن به وظایف شرعى خود در این موقعیت حساس اقدام کنند. همچنین محافظت اموال مصادره شده یا اموالى که فاقد سرپرست مى باشند تا تعیین تکلیف قطعى آنها از طرف مقامات صلاحیتدار، دستگیرى مجرمین سیاسى یا جنایتکاران رژیم سابق و دستگیرى متهمان جنایى از قبیل قاتل و سارق، متجاوز به نوامیس مردم و امثال اینها، رسیدگى به دعاوى حقوقى و اختلافات و نزاعها بین افراد به صورت اصلاح و کدخدامنشى وارجاع به محاکم صالحه و جلوگیرى از گرانفروشى، همکارى در حفظ بهداشت و نظافت شهر و همکارى با پلیس از جمله وظایف کمیته ها محسوب شده بود.

  • مخالفت دولت موقت وعناصر ضدانقلاب وگروهک ها

یکی دیگر از چالش های فر اروی کمیته های انقلاب اسلامی مخالفت دولت موقت ودر  راس آنها مهندس بزرگان نخست وزیر کشور بود که با بهانه قرار دادن ،موقتی بودن کمیته ها، تند روی کمیته ها وعدم رعایت قوانین  در تلاش بود به سرعت کمیته های انقلاب اسلامی را منحل نماید ودر کنار آن ، گروهک های مخالف خط امام (ره) وگروهک های ضد انقلاب که  به دنبال فرصت بودند تا با استفاده از فضا وشرایط انقلابی وهرج ومرج در جامعه ،قدرت را به دست بگیرند،با وجود واصل کمیته های انقلاب اسلامی از ابتداءمخالف می کردند ،زیرا وجود یک نهاد امنیتی بر خاسته از میان توده های مردم  مسلمان ووفادار به اسلام وامام امت  که خود به خود کانونی برای جذب جوانان انقلابی مسلمان  بود مانعی بزرگ از جذب شدن جوانان با استعداد وپرشور کشورمان بود که متاسفانه در دام سازمانهای انقلابی غیراسلامی  والتقاطی کشور مانند : سازمان چریک های فدایی خلق ، سازمان منافقین ، جزب توده .امثالهم افتادند ونیروها واستعدادهای ارزشمند آنان که می توانست در خدمت کشور وانقلاب اسلامی ومردم قرار بگیردصرف مبارزه با مردم وملت بزرگوار ایران شد ودر نهایت هم بسیاری از آنها به دلیل انحراف سیاسی دست به اقدامات تروریستی بر علیه توده های مردم مسلمان وبرادران خود ووهم میهنان خود زده وهمچنین عمله ومزدور وجاسوس کشورهای غربی  به سرکردگی امریکا که مظهر امپریالیسم جهانی بود وکشورهای مرتجع منطقه ،شدند وعملا توان واستعدادهای آنان به هدر رفت . در همین رابطه  یکی از بزرگترین خیانت  های رهبران قدرت طلب وفر صت طلب این سازمان ها واحزاب منحرف،منحرف کردن جوانان پرشور وانقلابی کشور بود که باعث هدر رفتن توان نیروهای انسانی کشور که بزرگترین وارزشمندترین سرمایه های ملی تلقی می شوند، گردیدند.

4ورود برخی از عناصر ونیروهای غیرصالح

بطور طبیعی برخی از نیروهای کمیته های انقلاب اسلامی محلات مختلف به دلیل این که گزینش نشده بودند افرادی  غیرمطمئن تلقی می شدند که بعضا در انجام ماموریت ها از موقیعت خود سو ءاستفاده می کردندواین مقوله هم یک چالش در برابر کمیته های انقلاب اسلامی بود . که با درایت آیه الله مهدوی کنی (ره) زمینه های گزینش نیروهای انسانی وتصفیه  افراد ناصالح فراهم شد  .

فعالیت کیته هاى انقلاب بعد از به دست آوردن جایگاه قانونى مناسب، تا حدودى انیسجام یافته تر  وقویتر شد و مسئولان عالى رتبه کمیته ها نیز پذیرفتند که در پیکرۀ آن به عنوان یک نهاد خودجوش مردمى، برخی افراد غیر صالح و نفوذی  وجود دارد که در پناه کمیته سعى در رسیدن به مطامع سیاسى ـ اقتصادى خود را دارند. آیت اللّه  مهدوى کنى، سرپرست کمیته  های انقلاب اسلامى، در 16/2/58 دستورالعملى را صادر نمود که نماد آگاهى مسئولین از کاستی ها  ونواقص ومعایب  در کمیته های انقلاب اسلامی بود که تصمیم راسخ آنان به حل این معضلات را به دنبال داشت. ایشان فرمودند:

ما موظفیم کمیته ها را تصفیه کنیم و اکنون چنین اقداماتى را آغاز کرده ایم باید افرادى در کمیته ها بمانند که مورد تأیید و شناسایى کامل سرپرست کمیته ها قرار گرفته باشند. ایشان همچنین در مورد افراد خاطى که از کمیته ها اخراج مى شوند گفتند که افرادى که از کمیته ها اخراج شده یا مى شوند به گروه ها و طیف هاى مختلف سیاسى تعلق دارند. در بین آنها  بعضا افرادى که فاقد صلاحیت اخلاقى هستند وجود دارند.

حضرت امام خمینی(رحمه الله علیه) با رسمیت بخشیدن به گروه های مسلح مردمی که در جای جای کشور و به طور خودجوش به حفاظت از انقلابشان اقدام کرده بودند، فرماندهی ومدیریت کمیته انقلاب اسلامی را زیر نظر یکی از شاگردان انقلابی و اخلاقی خویش تاییدکردند  تا به ساماندهی و هدایت این ظرفیت عظیم مردمی پرداخته و از تند روی ها و انحرافاتی که در ابتدای هر انقلاب ناگزیر می نماید جلوگیری کنند.

به هر حال کمیته هاى انقلاب به عنوان اولین نهاد مولود انقلاب در شرایط دشوار دوران گذار قاطعانه از موجودیت انقلاب اسلامى دفاع کرده  است خصوصا در حفظ و دفاع از نوامیس و ارزش های محوری جامعه دینی از جمله هنجارمندی در زمینه حفظ و گسترش حجاب زنان[1] در جامعه و مبارزه با منکرات و لاابالی گری اراذل و اوباش  و نیز جلوگیری از عادی شدن گناه در جامعه و پرهیز دادن از ریخته شدن قبح روابط ناپسند اجتماعی و غیر شرعی دختران و پسران  نقش حیاتی داشته است.( نک،به رفیع پور ،     ) همچنین در کنار مبارزه با مواد مخدر و قاچاق کالا در مقابل سخت ترین دشمنان آن  مخصوصا در مبارزه با منافقین و تروریست ها وکشف و انهدام خانه های تیمی آنان دفاع جانانه کرده است البته کمیته ها از قوتها و ضعف هایى برخوردار بودند که ارزیابى آن فرصت و مجال دیگری می طلبد کمیته های انقلاب در سالهاى بعد نیز نقش مهمى در استقرار نظم و امنیت جامعه عهده دار شدند.

ه:نقش های پاسداران کمیته های انقلاب اسلامی در تعمیق ودفاع از ارزش ها

حضور علماءوروحانیون متعهد ومردمی در راس کمیته های انقلاب اسلامی وهمچنین حضور جوانان پرشور وانقلابی مسلمان از میان دانشجویان وبرخی انقلابیون  ومبارزان متدین  ومسلمان قبل از انقلاب در کمیته های انقلاب اسلامی زمینه ساز  موفقیت های شایان توجهی در فرآیند وبهینه  شدن ماموریت های پاسداران کمیته های انقلاب اسلامی در سراسر کشور گردید  وخصوصیاتی مانند : تعهد ووفاداری به اسلام وخط امام امت وولایت فقیه ، ایمان به اسلام  وعشق به حضرت امام حسین (ع)، ایثارگری وروحیه جهادی وانقلابی، ساده زیستی  وعدم وابستگی به زرق وبرق مادیات دنیوی  ومناصب سیاسی، تقوی الهی  وپرهیزکاری ،شجاعت وغیرت ،چابکی سازمانی  وسرعت عمل در انجام ماموریت ها از مهمترین خصوصیات نها دکمیته های انقلاب اسلامی  وپاسداران غیور وشجاع آن بود . اما مهمترین محورهای دفاع از ارزش های انقلاب اسلامی توسط پاسداران کمیته های انقلاب اسلامی عبارت بود از :

1-دفاع از انقلاب اسلامی به مثابه محور ارزش های پدید آمده

فلسفه وجودی کمیته های انقلاب اسلامی در بدو انقلاب ،دفاع از اساس انقلاب اسلامی  تازه متولد شده بودتا رفته رفته ازثبات و پایداری واستقامت مناسبی برای استمرار برخوردار گردد.

2-برقراری نظم وامنیت در جامعه ای که نظام ها وسیستم های امنیتی وانتظامی آن عملا دچار فروپاشی شده بود.

نظم وامنیت خود به مثابه یکی از ارزش های مهم اجتماعی تلقی می شود که فقدان آن زمینه ساز بحران های خطرناکی برای هرجامعه ونظام سیاسی تلقی میشود.  جامعه انقلابی ایران دراین دوره سیستم های دفاعی وامنیتی وانتظامی اش عملا دچار فر وپاشی شده بودوبطور طبیعی کمیته های انقلاب اسلامی مسئولیت خطیر دفاع از نظم وامنیت  داخلی را عهده دار گردیدند .

3-دفاع ازهنجارهای وارزش اخلاقی وتبلیغ ونهاد ینه سازی سبک زندگی اسلامی

اسلام به مثابه یک مکتب فکری وجهان بینی،دارای نظام ها وسیستم های مختلف سیاسی ،اجتماعی ،فرهنگی ،اقتصادی ، امنیتی ،دفاعی وانتظامی  ،حقوقی وقضایی می باشد که مهمترین محور آن را توحید الهی ،ایمان وعمل صالح وبرقرای عد الت در ابعاد گوناگون  وتربیت انسان های صالح  ونهادینه  سازی سبک زندگی اسلامی وحیات طیبه قرآنی  ودر نهایت، تشکیل یک جامعه نمونه اسلامی وتوحیدی ،تشکیل می دهد .جامعه ونظامی که مبارزه با طاغوت ،استبداد،طلم وستم وبی عدالتی  وگسترش توحید ،ایمان ،عبودیت الهی ، اقامه نماز ، بر قراری روابط منطقی ومتقابل انسانی واخلاقی در میان گروه های مختلف اجتماعی واجرای احکام وقوانین توحیدی وانسان ساز اسلامی،در همین رابطه مهم وارزشمندتلقی می شود . شرایط فرهنگی حاکم بر جامعه ایران در عصر حکومت طاغوتی پهلوی، شرایطی نامناسب وبریده از ارزش های اخلاقی واسلامی وفضائل بود ،به نحوی که بسیاری از مفاسد وناهنجاری های اخلاقی توسط رژیم فاسدپهلوی ودربارترویج وتبلیغ میشد وسراسرکشورمملواز کاباره ها،کازینوها،قمارخانه ها ،مشروب فر وشی ها ومراکز فساد وفحشا بود،به نحوی که تعداد مشروب فر وشی ها در تهران بیش از تعدادکتاب فروشی ها بود وفضای حاکم بر سینما وتئاتر وتلویزیون ور رادیو  وعالم هنر نیز آکنده از تبلیغ ارزش های غیراخلاقی غرب  وبی بندوباری  بزرگ بود . شایان توجه است که هرزگی های اخلاقی وفساداخلاقی شخص شاه ودر بار وعناصر وابسته به رژیم پهلوی شهره عام وخاص شده بود.( نک ّ:به ، مسعودانصاری،1382)

در چنین فضایی پاسداران کمیته های انقلاب اسلامی در فر آیند جایگزینی فرهنگ وارزش ها وهنجار های اسلامی در جامعه  نقش بسیار مهمی د اشتند  واز طرق مختلف مانند ، دیوار نویسی ، انتشار مجله وارائه آموزش های اسلامی به پاسداران وتبلیغ ارزش ها وهنجارهای اسلامی در میان مردم ومقابله با ضد هنجارها وضد ارزش های  باقیمانده از عصر حکومت طاغوتی پهلوی ،نقش موثری در نهادینه شدن ارزش های اسلامی ،اخلاقی  وهنجارهای مبتنی بر عفت ،حیاء وپاکدامنی  وصداقت در جامعه داشتند . اقامه نماز ،برپایی نمازهای جمعه در کشور که اولین نماز جمعه پس ازانقلاب اسلامی به دستورامام امت (ره) توسط آیه الله طالقانی  (ره) در دنشگاه تهران بر گزار شد که امنیت وانتظامات  آن به عهده پاسداران کمیته های انقلاب اسلامی بود .

مهمترین ارزش های اخلاقی ومعنوی دفاع شده توسط  پاسداران کمیته های انقلاب اسلامی  عبارت بودند از :

  • دفاع از اخلاق وفضائل اخلاقی در سطح جامعه وروابط ا جتماعی
  • تبلیغ ودفاع جهاد اسلامی وارزش جهاد ومجاهدت فی سبیل الله  وشهادت
  • کمک بر برپایی واقامه نمازهای جماعت ومخصوصا نماز انسان ساز جمعه
  • دفاع از حیاء وعفت عمومی جامعه ومقابله با مفسد اخلاقی
  • دفاع از حجاب وپوشش اسلامی ومقابله با مظاهربی حجابی وپوشش های غربی
  • کمک به ترویج وتبلیغ سبک زندگی اسلامی در جامعه
  • ارزشی شدن مناصب ومسئولیت ها که فرصتی برای خدمت به مردم است ونه سوءاستفاده از آن
  • تبلیغ وترویج  امربه معروف ونهی از منکر وکمک به نهادینه سازی آن در سطح جامعه
  • مبارزه با احتکار وگران فروشی وقاچاق کالا به عنوا ن یک پدیده  ضد ارزشی اقتصاد ی
  • مبارزه با قاچاق مواد مخدر وتوزیع کنندگان مواد افیونی
  • مبارزه با آسیب های اجتماعی وتلاش برای کاهش آنها در همکاری با سازمان های ذیربط

 

منابع وماخذ:

ترابی ،یوسف ،1379، روابط نظامی واقتصادی ایران وامریکا،  چاپ اول ،تهران :نشر عروج

جانسون ،چالمرز.1363، تحول انقلابی ،ترجمه: حمید الیاسی ، تهران :انتشارات امیرکبیر

رحمانی ، سید احسان ،1385،نقش کمیته های انقلاب اسلامی در تامین امنیت داخلی کشور ،پایان نامه کارشناسی ارشد ،تهران : ددانشگاه علوم انتظامی ،دافوس

رفیع پور، فرامرز،1382،توسعه وتضاد،تهران:انتشارات شرکت سهامی انتشار

مسعود انصاری ،احمدعلی ، 1382، من وخاندان پهلوی، تهران ، انتشارات پیکان والبرز

[1] طی یک تحقیق ۱۲ ساله، پرفسوررفیع پور از کاهش شدید میزان «عیب دانستن عدم رعایت حجاب» از بالای ۸۶ درصد در سال ۶۵ به زیر ۴۲ درصد در سال ۷۱ 13آگاه شده و نسبت به ادامه چنین روندهایی در جای جای کتاب توسعه و تضاد هشدار داده است.گفتنی است همانطور که تحقیقات مشاهده ایی حاضر نشان می دهد بعد از تضعیف و ادغام کمیته های انقلاب این روند کاهشی آهنگ افزایشی یافت